Loading...

Giyim - Kusam


GİYİM - KUŞAM      
           
   

2002 yılının Mayıs'ında Gülyalı'ya özgü bir giyim şekli kalmamıştır, bu konuda biraz nostalji yapmak durumundayız, 35 - 40 yıl öncesinde giyilen ve günümüze kadar gelmiş olan ve bazı yüksek dağ köylerinde giysiler vardır ki, biz bunlardan söz edeceğiz.
 

Kadın Kıyafeti

İçine beyaz renkli keten dokumadan yapılmış gömlek giyilmektedir. Gömlek dik yakalı ve uzun kolludur. Kol ağzı dört parmak eninde bilezikli olup tek düğme ile iliklenmektedir. Önü bela kadar açık olup gümüş düğmelidir. Önünde, her iki tarafta dikişli pileli (kırma) süs_ vardır.
Altına 4m. kumaştan yapılmış paçaları bol. ağı yukarda don giyilir. Elbisenin allından bir karış kadar görünecek tarzda donun paçaları dize kadar çekilir ve çorabın içine sokulur.
Ayağa, dize kadar çıkan "Yargah garası" veya "Alaçorap" denilen desenli yün çorap ile çarık giyilir.
Gömleğin üzerine fistan giyilir. Fistan, manken (') denilen kumaştan yapılır, fistan, belden büzgülü veya serbest pilelidir. Kolu. ko! evi oyulmadan düz olarak takılmıştır. Uzun kollu olup kol ağzı bilezikli ve kırma süslüdür. Önü (V) şeklinde açık olup belde tek düğme ile iliklenmektedir. İçinden gömleğin kırmalı kısmı görünür. Arkada ve önde. omuzlardan gelip belde birleşen düz şerit süsler vardır. Boyu, dize kadar olup atlından dize kadar çekilen donu bir karış görünür.
(') Manken: Bir çeşit ince ve çoğu çiçekli pamuklu kumaş, beden kısmı ve kolları astarlıdır.
Fistanın üstüne işlik giyilir. İşlik, fistanın kumaşından olup rengi değişiktir. Boyu göğüs altındadır. Düz o-lan önü, göğüste (V) şeklinde birleşir. Uzun kollu olup kol ağzı üç parmak eninde bileziklidir, içi astarlıdır. Önlere e-tek etrafına ve ön uca (üçgen şekli verilerek.saten kurdele geçirilmiştir, önlere Ön uçtaki üçgenin içine, etsk etrafına, yanlara omuza ve kol ağzına renkli iplikle nebati motif şeklinde dikiş süsler yapılmıştır. Kol evine isa sarı simli kaytan geçirilmiştir.
Bele, çizgili yün kumaş sarılır. Dikdörtgen seklinde olan bu kuşak çapraz olarak katlanınca kaydırılmış iki üçgen şeklini alır. Üçgenlerin taban kısmını oluşturan uzun kenarı bir kaç kere katlanarak dikilir ve üçgenlerin biri öne. diğeri arkaya gelecek tarzda bele sıkıca sarılır. Bele sarılan bu kuşağın bir kısmı görünecek tarzda üzerine Dolama bağlanır Dolama , beyaz siyah koyun yönünden dokunmuş olup dikdörtgen şeklindedir. Dolamanın Önüne gelen kenarlarına, etek ucuna ve kalça üzerine gelen ek yerine boncuk ve renkli ipliklerle dikiş süsler yapılmıştır. Ayrıca ön etek ucunda, yine aynı malzemelerle yapılmış üçgen şeklinde süs vardır. Bazılarının etrafı saçaklıdır.
Dolamanın, iki kısa kenarı öne gelecek tarzda uzun kenarı bele sarılır. Ve püsküllü bir bağcık ile üstten bağlanır. Böylece önü verev olarak hafif açık kalır. Etek uçları ise süsü görünecek tarzda bele sokulur. Gelinlerin belinin, ön kısmına, boncuktan örülmüş para kesesi sokulur. Kesenin altına ise mendil konur.
Başa etrafı pullu beyaz renkli çember örtülür. Bu çember, önce katlanarak üçgen yapılır. Sonra çene altından geçirilerek tepeden bağlanır. Üstüne, etrafı boncuk oyalı ikinci bir beyaz çember daha örtülmektedir. Bu da, önce katlanarak üçgen yapılır, sonra bu üçgen katlanarak daraltılır ve sivri kısmı arkaya gelmek üzere tepeye konur ve arkadan bağlanır.
Boynuna, kırmızı kurdeleye dizilmiş altınlar takılmaktadır.

Köylüm
Erkek Kıyafeti

Önce. iç gömlek giyilir. Bu gömlek, yerli el tezgâhlarında üretilen keten dokumadan yapılır. Parmak yakalı' olan gömleğin önü bele kadar açık olup tek düğme ile iliklenmektedir.

Üzerine entari denilen mintan giyilir. Mintan, beyaz renkli pamuklu kumaştan yapılmakladır. Hafit dik yakalı olup önden düğmelidir. Uzun kollu ve kol ağzı bileziklidir.
Altına, siyah koyun yününden dokunan şayak kumaşından yapılmış zıpka giyilir. Zıpkanın beli uçkurlu o-lup arkası kırmalar şeklinde boldur. Paçaları ise aşağı doğru daralmaktadır. Zıpkanın yanlarına kendi kumaşından fitil yapılmıştır. Önlerine (pantolondaki ütü yerlerine) ise sarı simli kaytan geçirilmiştir.
Entarinin etek uçları zıpkanın içine konur ve beldeki uçkur sıkıca bağlanır. Paçaları ise, dize kadar çıkan "Yargan Garası" veya "Alaçorap' denilen yün çorabın içine sokulur. Çorabın ponçak denilen püskülü, iç yana gelecek tarzda diz altından bağlanır. Çorabın üzerine çarık giyilir. Çarığın bağcıkları çapraz olarak baldır üzerinde bağlanır. Çarıktan başka çaputa denilen bir nevi yemeni de giyilebilir. Siyah deriden olan çapulaların burnu sivri o-tup hafif yukarıya doğru kıvrıktır. Arkası ise kulaklıdır. Bazen, (daha ziyade dağ köylerinde) çorabın üzerine yünden örülmüş tozluk takılır.
Bele, her iki tarafında dörder tane gümüş şapşak (gümüşten yassı sallantı süs) olan siyah kayış takılır. Buna çerkes kameri de denir. Kayışının sağ tarafına tabanca, sol tarafına kama sokulur. Arkaya sol tarafına kama sokulur. Arkaya ise yağlık (yağdanlık) takılır. Entarinin (mintan) üzerine zıpkanın kumaşından yapılmış yelek giyilir. Yeleğin yakası (V) şeklinde olup Önü kurvazedir. Önünde iki sıra halinde beşer düğme vardır. Yanlarda ve ayrıca so! göğüs üzerinde birer ilik cep bulunmaktadır. Önü, kurvaze olmayan dört cepli yelekler de vardır. Yeleğin boyu, bele kadardır.
Yeleğin üzerine, 6-8 sıra zincirden oluşan "Tombul Köstek' takılır. Bu kösteğin bir ucundaki kanca sağ o-muzun biraz altından göğüs üstüne tutturulur. Kösteğin diğer ucundaki saat ise sol üst cebe konur ve ucundaki köstek eteği cebin üzerinden sarkıtılır. Yeleğin üzerine yine aynı kumaştan yapılmış Aba giyilir. Abanın boyu kalça yarısına kadardır. Haydan yakalı ve uzun kolludur. Önü iliksiz ve dûğmesiz olup 3-4 parmak kadar açıktır Her iki tarafta ve sol göğüs üzerinde üstten konmuş bir cep vardır. Sırtta ve Önlerde, yukardan aşağıya doğru inen ve kendi kumaşında yapılmış fitil gibi bir parça vardır. Etek ucuna ve kol ağzına bir parmak ara ile sarı simli kaytan geçirilmiştir. Cep ağzına ise bir sıra halinde dikilmiştir.
Göğüs cebine, boncuktan örülmüş para kesesi konur ve üzerinden biraz sarkıtılır. Abanın üzerine sağ o-muzdan sol koltuk altına doğru çapraz olarak hamail takılır. Başa, önceleri fes giyiliyormuş. Sonradan başlık giyilmeye başlanmış. Başlıkta zıpkanın kumaşından olup içi kırmızı bez astarlıdır. Başlığın ön tarafına ve kaşkol tarzındaki uzantısının uçlarına sarı simli kaytan ile atık sırtı tarzında süsler yapılmıştır. Kaşkol tarzındaki bu bağcık üzerine ayrıca birkaç sıra halinde yine simli kaytan dikilmiştir. Tepesinde, sarı sim ve püskülü vardır. Başlık başa giyilip sarılınca, alnından dürt parmak simli kaytan süs görünür.
 



Örnek Sokak 1a, 12345 Örnekşehir
+90 1234567890